Πηλίκο αντίδρασης Qc

Με μια ματιά

Ορίζεις το πηλίκο αντίδρασης από τον λόγο των συγκεντρώσεων των προϊόντων προς τις συγκεντρώσεις των αντιδρώντων, υψωμένων στους στοιχειομετρικούς συντελεστές της ισοσταθμισμένης αντίδρασης. Παραλείπεις τα καθαρά στερεά και τα καθαρά υγρά. Για την ίδια γραμμένη αντίδραση και την ίδια θερμοκρασία, όταν το πηλίκο είναι μικρότερο, μεγαλύτερο ή ίσο με τη σταθερά, προβλέπεις αντίστοιχα καθαρή μεταβολή προς τα προϊόντα, προς τα αντιδρώντα ή χημική ισορροπία. Αν συγκέντρωση του παρονομαστή είναι μηδενική, δεν διαιρείς αλλά εξετάζεις ποιες ουσίες είναι διαθέσιμες.

2Ορισμός και σύγκριση

Ορίζεις το πηλίκο αντίδρασης $\qc$ με τον ίδιο λόγο συγκεντρώσεων που χρησιμοποιείς για τη σταθερά χημικής ισορροπίας $\kc$. Μπορείς να το υπολογίσεις πριν αποκατασταθεί η χημική ισορροπία.

Βάζεις στον αριθμητή τις συγκεντρώσεις των προϊόντων και στον παρονομαστή τις συγκεντρώσεις των αντιδρώντων. Υψώνεις κάθε συγκέντρωση στον στοιχειομετρικό συντελεστή της ουσίας στην ισοσταθμισμένη αντίδραση. Παραλείπεις τα καθαρά στερεά και τα καθαρά υγρά.

Για την ίδια γραμμένη αντίδραση και την ίδια θερμοκρασία συγκρίνεις:

και προβλέπεις καθαρή μεταβολή προς τα προϊόντα.

Συγκρίνεις:

και προβλέπεις καθαρή μεταβολή προς τα αντιδρώντα.

Συγκρίνεις:

και αναγνωρίζεις χημική ισορροπία.

Αν μια συγκέντρωση του παρονομαστή είναι μηδενική, δεν υπολογίζεις το πηλίκο αντίδρασης με διαίρεση. Εξετάζεις ποιες ουσίες είναι διαθέσιμες.

3Σύγκριση σε ομογενές μείγμα

Εξετάζεις την ισοσταθμισμένη αμφίδρομη αντίδραση:

Στην ίδια θερμοκρασία γνωρίζεις ότι η τιμή της $\kc$ είναι $9.00$. και έχεις:

Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.

1. Δείξε το βήμα 1

   Γράφεις το πηλίκο με εκθέτες τους συντελεστές της ισοσταθμισμένης αντίδρασης:

   $$\qc=\frac{\conc{\chem{HI}}^2}{\conc{\chem{H_2}}\conc{\chem{I_2}}}$$
2. Δείξε το βήμα 2

   Αντικαθιστάς τις συγκεντρώσεις και βρίσκεις:

   $$\frac{(1.00)^2}{0.50\cdot0.50}=4.00$$
3. Δείξε το βήμα 3

   Συγκρίνεις:

   $$\qc<\kc$$

   και προβλέπεις καθαρή μεταβολή προς τον σχηματισμό $\chem{HI}$.

4Μηδενικό πηλίκο σε ετερογενές σύστημα

Εξετάζεις την ισοσταθμισμένη αμφίδρομη αντίδραση:

Διατηρείς παρούσες και τις 2 στερεές φάσεις. Στην ίδια θερμοκρασία γνωρίζεις ότι η τιμή της $\kc$ είναι $0.50\,\unit{mol\,L^{-1}}$. και έχεις:

Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.

1. Δείξε το βήμα 1

   Παραλείπεις τα καθαρά στερεά και γράφεις:

   $$\qc=\conc{\chem{CO_2}}$$
2. Δείξε το βήμα 2

   Αντικαθιστάς τη συγκέντρωση του αερίου και βρίσκεις:

   $$0.00\,\unit{mol\,L^{-1}}$$
3. Δείξε το βήμα 3

   Συγκρίνεις:

   $$\qc<\kc$$

   και προβλέπεις καθαρή μεταβολή προς τον σχηματισμό $\chem{CO_2}$.

5Συχνά λάθη

• Υψώνεις μια συγκέντρωση στον δείκτη του χημικού τύπου αντί στον συντελεστή της ισοσταθμισμένης αντίδρασης.
• Συμπεριλαμβάνεις καθαρό στερεό ή καθαρό υγρό στην παράσταση του πηλίκου αντίδρασης.
• Διαιρείς με μηδενική συγκέντρωση αντιδρώντος και συγκρίνεις το αποτέλεσμα με τη σταθερά χημικής ισορροπίας.
• Χρησιμοποιείς μόνο τη σύγκριση του πηλίκου αντίδρασης με τη σταθερά χημικής ισορροπίας για να δώσεις τελικές ποσότητες.
• Αλλάζεις τη σταθερά χημικής ισορροπίας επειδή άλλαξε μια συγκέντρωση, ενώ η θερμοκρασία μένει σταθερή.