Μάθημα 24 από 102
Στοιχεία μετάπτωσης
Αναγνωρίζεις τα στοιχεία μετάπτωσης, διακρίνεις τις κοινές ιδιότητές τους και εξηγείς τη μικρή μεταβολή της ατομικής ακτίνας τους.
Πηγή: Σχολικό βιβλίο, σελ. PDF 221 έως 224, σελ. βιβλίου 220 έως 223, transition-element definition, series, properties και atomic-radius change
- Αναγνωριστικό πηγής
- itye.textbooks:8547/2600
- Θέση στην πηγή
- PDF pp. 221 to 224, printed pp. 220 to 223, transition-element definition, series, properties and atomic-radius change
Οι αποθηκευμένες σελίδες μένουν σε αυτή τη συσκευή. Συνδέσου για να τις βρεις σε άλλη συσκευή.
Με μια ματιά
Αναγνωρίζεις ως στοιχεία μετάπτωσης τα στοιχεία του τομέα d. Ο τομέας περιλαμβάνει 10 ομάδες. Διακρίνεις 3 σειρές στις περιόδους 4, 5 και 6 και τις συνδέεις με τις υποστιβάδες 3d, 4d και 5d αντίστοιχα. Χρησιμοποιείς ως συχνές, όχι υποχρεωτικές, τάσεις τον μεταλλικό χαρακτήρα, τους πολλούς αριθμούς οξείδωσης, τον παραμαγνητισμό, τον σχηματισμό σύμπλοκων ιόντων και έγχρωμων ενώσεων και την καταλυτική δράση. Μέσα στην ίδια σειρά προβλέπεις γενικά μόνο μικρή μείωση της ατομικής ακτίνας καθώς αυξάνεται ο ατομικός αριθμός, επειδή τα πρόσθετα ηλεκτρόνια εισέρχονται σε εσωτερική υποστιβάδα d.
Κεντρική ιδέα
Αναγνωρίζεις ως στοιχεία μετάπτωσης τα στοιχεία του τομέα d του περιοδικού πίνακα. Ο τομέας d περιλαμβάνει 10 ομάδες. Διακρίνεις 3 σειρές στοιχείων μετάπτωσης στις περιόδους 4, 5 και 6. Συνδέεις τις σειρές αυτές με τη συμπλήρωση των υποστιβάδων 3d, 4d και 5d αντίστοιχα, μετά την εξωτερική υποστιβάδα s. Αντιμετωπίζεις ως συχνές τάσεις τον μεταλλικό χαρακτήρα, την εμφάνιση πολλών αριθμών οξείδωσης, τον παραμαγνητισμό, τον σχηματισμό σύμπλοκων ιόντων, τον σχηματισμό έγχρωμων ενώσεων και την καταλυτική δράση. Δεν θεωρείς αυτές τις ιδιότητες βέβαιες για κάθε άτομο, ιόν ή ένωση.
Εξήγηση
Καθώς αυξάνεις τον ατομικό αριθμό μέσα στην ίδια σειρά μετάπτωσης, προβλέπεις γενικά μόνο μικρή μείωση της ατομικής ακτίνας. Δεν θεωρείς τη μείωση υποχρεωτική για κάθε ζεύγος στοιχείων. Συνδέεις τη γενική μικρή μεταβολή με την είσοδο των πρόσθετων ηλεκτρονίων σε εσωτερική υποστιβάδα d. Όταν χρειάζεσαι ηλεκτρονιακή δομή θεμελιώδους κατάστασης ή αναγραφόμενους αριθμούς οξείδωσης για στοιχείο της πρώτης σειράς, χρησιμοποιείς απευθείας τον Πίνακα 6.6 ή τον Πίνακα 6.7. Δεν συμπληρώνεις άγνωστη τιμή από μοτίβο.
Παράδειγμα
Σου δίνουν ότι το στοιχείο Χ ανήκει στον τομέα d του περιοδικού πίνακα και σου ζητούν να το χαρακτηρίσεις.
Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.
Δείξε το βήμα 1
Εντοπίζεις ότι το Χ ανήκει στον τομέα d του περιοδικού πίνακα, άρα εφαρμόζεις τη σύμβαση του σχολικού βιβλίου.
Δείξε το βήμα 2
Χρησιμοποιείς τον ορισμό του μαθήματος και χαρακτηρίζεις το Χ στοιχείο μετάπτωσης.
Παράδειγμα
Σου ζητούν να κρίνεις τη δήλωση «Κάθε ένωση ενός στοιχείου μετάπτωσης είναι έγχρωμη».
Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.
Δείξε το βήμα 1
Εντοπίζεις τη λέξη «κάθε», άρα η δήλωση παρουσιάζει την ιδιότητα ως υποχρεωτική.
Δείξε το βήμα 2
Αναγνωρίζεις ότι οι έγχρωμες ενώσεις αποτελούν συχνή τάση και απορρίπτεις τη δήλωση.
Παράδειγμα
Εξετάζεις τη γενική τάση ατομικής ακτίνας μέσα στην ίδια σειρά μετάπτωσης καθώς αυξάνεται ο ατομικός αριθμός.
Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.
Δείξε το βήμα 1
Αναφέρεις ότι η γενική πρόβλεψη είναι μόνο μικρή μείωση της ατομικής ακτίνας και ότι δεν ισχύει υποχρεωτικά για κάθε συγκεκριμένο ζεύγος.
Δείξε το βήμα 2
Αιτιολογείς τη γενική μικρή μεταβολή, επειδή τα πρόσθετα ηλεκτρόνια εισέρχονται σε εσωτερική υποστιβάδα d.
Συχνά λάθη
- Αντικαθιστάς τον ορισμό του σχολικού βιβλίου με εξωτερικό ορισμό.
- Αποδίδεις υποχρεωτικά σε κάθε στοιχείο μετάπτωσης όλες τις συχνές ιδιότητες της κατηγορίας.
- Προβλέπεις μεγάλη μείωση της ατομικής ακτίνας κατά την αύξηση του ατομικού αριθμού στα στοιχεία μετάπτωσης.
- Εξάγεις ηλεκτρονιακή δομή ή αριθμό οξείδωσης από μοτίβο, χωρίς να χρησιμοποιείς τον Πίνακα 6.6, τον Πίνακα 6.7 ή δεδομένο της άσκησης.