Διαμοριακές δυνάμεις

Με μια ματιά

Ξεκινάς από τα σωματίδια και αναγνωρίζεις έλξη αντίθετα φορτισμένων άκρων σε πολικά μόρια, δυνάμεις London από στιγμιαία δίπολα και έλξη ιόντος προς το αντίθετα φορτισμένο άκρο πολικού μορίου. Αναγνωρίζεις Δεσμό υδρογόνου μόνο όταν το υδρογόνο είναι ενωμένο με άζωτο, οξυγόνο ή φθόριο και υπάρχει κατάλληλο γειτονικό μόριο. Για συγκρίσεις συνεκτιμάς το μέγεθος, τη μάζα ή τη σχετική μοριακή μάζα και το σχήμα των μορίων, ενώ για ιόν και δίπολο εξετάζεις επίσης το φορτίο και το μέγεθος του ιόντος και τη διπολική ροπή του μορίου.

2Οι βασικές αλληλεπιδράσεις

Αναγνωρίζεις τη Διαμοριακή δύναμη μεταξύ πολικών μορίων ως έλξη ανάμεσα σε αντίθετα φορτισμένα μοριακά άκρα. Χρησιμοποιείς τη διπολική ροπή για σύγκριση μόνο όταν το μέγεθος και η μάζα των μορίων είναι περίπου όμοια.

Αποδίδεις τις δυνάμεις London σε στιγμιαία δίπολα και δεν τις αποκλείεις στα μη πολικά μόρια. Σε σύγκριση του σχολικού μοντέλου, η μεγαλύτερη σχετική μοριακή μάζα γενικά αυξάνει αυτή την έλξη. Εξετάζεις επίσης το μοριακό σχήμα.

Αναγνωρίζεις Δεσμό υδρογόνου όταν το υδρογόνο είναι ενωμένο με άζωτο, οξυγόνο ή φθόριο και συναντά κατάλληλο γειτονικό μόριο. Δεν αρκεί από μόνη της η παρουσία υδρογόνου σε άλλη θέση.

Όταν εξετάζεις ένα ιόν και ένα πολικό μόριο, αναγνωρίζεις έλξη του ιόντος προς το άκρο αντίθετου φορτίου. Για τη σύγκριση εξετάζεις το φορτίο και το μέγεθος του ιόντος, καθώς και το μέγεθος και τη διπολική ροπή του μορίου.

3Πώς επιλέγεις την αλληλεπίδραση

Ξεκινάς από τα σωματίδια που σου δίνονται. Αν έχεις ιόν και πολικό μόριο, αντιστοιχίζεις το ιόν με το μοριακό άκρο αντίθετου φορτίου. Δεν στηρίζεις τη σύγκριση σε ένα μόνο χαρακτηριστικό, επειδή εξετάζεις και τα μεγέθη των σωματιδίων, το φορτίο του ιόντος και τη διπολική ροπή του μορίου.

Αν έχεις μόρια, χρησιμοποιείς τον χαρακτηρισμό πολικό ή μη πολικό που σου δίνεται. Στα πολικά μόρια εντοπίζεις την έλξη αντίθετα φορτισμένων άκρων. Πριν συγκρίνεις με βάση τη διπολική ροπή, ελέγχεις αν το μέγεθος και η μάζα είναι περίπου όμοια.

Στα μη πολικά μόρια δεν συμπεραίνεις ότι απουσιάζει η έλξη. Αναγνωρίζεις τις δυνάμεις London από στιγμιαία δίπολα. Όταν συγκρίνεις τέτοια μόρια, συνεκτιμάς τη σχετική μοριακή μάζα και το σχήμα τους.

Τέλος, ελέγχεις ειδικά τη θέση του υδρογόνου. Επιλέγεις Δεσμό υδρογόνου μόνο όταν το υδρογόνο είναι ενωμένο με άζωτο, οξυγόνο ή φθόριο και υπάρχει κατάλληλο γειτονικό μόριο.

4Εύκολη αναγνώριση Δεσμού υδρογόνου

Εξετάζεις δύο γειτονικά μόρια. Στο πρώτο, το υδρογόνο είναι ενωμένο με οξυγόνο. Για το δεύτερο, έχεις ως δεδομένο ότι πληροί τη γειτονική συνθήκη αυτής της αλληλεπίδρασης.

Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.

1. Δείξε το βήμα 1

   Ελέγχεις με ποιο άτομο είναι ενωμένο το υδρογόνο και βρίσκεις ότι είναι ενωμένο με οξυγόνο.

2. Δείξε το βήμα 2

   Ελέγχεις το γειτονικό μόριο και βρίσκεις ότι πληροί τη δεύτερη απαιτούμενη συνθήκη.

3. Δείξε το βήμα 3

   Αναγνωρίζεις Δεσμό υδρογόνου, επειδή ισχύουν και οι δύο συνθήκες του σχολικού μοντέλου.

5Σύγκριση δυνάμεων London

Σου δίνουν δύο μη πολικά μόρια Α και Β με ίδιο σχήμα. Το Β έχει μεγαλύτερη σχετική μοριακή μάζα. Σου ζητούν σύντομη σύγκριση των ελκτικών δυνάμεων.

Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.

1. Δείξε το βήμα 1

   Παρατηρείς ότι τα μόρια είναι μη πολικά και δεν αποκλείεις τις δυνάμεις London.

2. Δείξε το βήμα 2

   Ελέγχεις το σχήμα και βρίσκεις ότι είναι ίδιο, οπότε στρέφεις τη σύγκριση στη σχετική μοριακή μάζα.

3. Δείξε το βήμα 3

   Επιλέγεις γενικά ισχυρότερη έλξη London στο μόριο Β, επειδή έχει μεγαλύτερη σχετική μοριακή μάζα.

6Έλξη ανάμεσα σε ιόν και δίπολο

Σου δίνουν ένα θετικό ιόν δίπλα στο αρνητικά φορτισμένο άκρο ενός πολικού μορίου.

Σκέψου το επόμενο βήμα πριν το ανοίξεις.

1. Δείξε το βήμα 1

   Συγκρίνεις τα φορτία και βρίσκεις ότι το θετικό ιόν βρίσκεται απέναντι από το μοριακό άκρο αντίθετου φορτίου.

2. Δείξε το βήμα 2

   Αναγνωρίζεις έλξη ανάμεσα στο ιόν και το δίπολο του πολικού μορίου.

3. Δείξε το βήμα 3

   Για πιθανή σύγκριση με άλλο ζεύγος, εξετάζεις το φορτίο και το μέγεθος του ιόντος, καθώς και το μέγεθος και τη διπολική ροπή του μορίου.

7Συχνά λάθη

• Μην ονομάζεις κάθε έλξη σε μόριο που περιέχει υδρογόνο Δεσμό υδρογόνου, αν το υδρογόνο δεν είναι ενωμένο με άζωτο, οξυγόνο ή φθόριο ή δεν υπάρχει κατάλληλο γειτονικό μόριο.
• Τα μη πολικά μόρια εμφανίζουν έλξη London. Συμπερίλαβε αυτή την έλξη όταν συγκρίνεις μη πολικά μόρια.
• Μην συγκρίνεις πολικά μόρια μόνο από τη διπολική ροπή όταν το μέγεθος και η μάζα τους δεν είναι περίπου όμοια.
• Μην κρίνεις την έλξη ανάμεσα σε ιόν και δίπολο μόνο από το φορτίο του ιόντος, επειδή εξετάζεις επίσης τα μεγέθη των σωματιδίων και τη διπολική ροπή του μορίου.